Cathelijne’s wereld: Ben ik een held?

Created with Sketch.

Cathelijne’s wereld: Ben ik een held?

Ik kijk een serie op Netflix, Snowpiercer. Een serie met een beetje bekend stramien. De wereld is vergaan, de overlevers leven op een bijzonder manier verder, ze krijgen allemaal gedoe met elkaar, een groot sociaal experiment. En ik vraag me af waarom ik zo’n serie nou zo leuk vind. En kennelijk velen met mij want er worden steeds maar dat soort series gemaakt.

In onze trainingen hebben we het vaak over ‘het onbewuste neemt alles persoonlijk op’. Wat min of meer inhoudt: om betekenis te geven aan een situatie plaatst je brein jouzelf als het ware in die situatie. Ook als het jou niet aangaat. Bijvoorbeeld als ik nu zou vertellen of ik wel of niet goed geslapen heb vannacht, dan ga jij automatisch en niet tegen te houden ook even terug naar hoe jouw nacht was. Als ik vertel dat ik kamperen zo leuk vind omdat je dan ‘s morgens wakker wordt van de zon door het tentdoek en de krekels gemengd met campinggeluiden, dan lig jij ook even in dat tentje. Of jij het net zo leuk vind in dat tentje hangt weer van jouw eigen ervaringen af natuurlijk. Maar je brein gaat er wel naartoe. Dat doen we de hele dag door, en dus ook als we een serie kijken.

Mijn brein vraagt zich bij dit soort films dan af: wat zou ik doen in zo’n situatie. Ken jij bijvoorbeeld de serie Lost? Een groep mensen crasht met een vliegtuig op een eiland. Op een zeker moment komen ze een bunker tegen en in die bunker is al een andere overlevende. Om de zoveel minuten gaat er een alarm en moeten ze direct op een knop drukken om dat alarm te stoppen. Niemand heeft enig idee waarom ze het doen, maar ze doen het. Ze werken zich in de meest onmogelijke bochten om maar niet te laat te zijn om op die knop te drukken.

En ik vraag me dan ook af: wat zou ik doen? Zou ik, als elk weldenkend mens, op een gegeven moment beslissen dat het totale waanzin is om nachtdiensten te draaien rondom de taak ‘druk op een knop waarvan je geen benul hebt waarom je het doet’? Zou ik een held durven zijn? Zou ik het anders durven doen?

Uit onderzoek blijkt dat we vrijwel allemaal als puntje bij paaltje komt geen held zijn, niet in opstand komen, braaf doen wat er gezegd wordt, niet anders doen. En uit diezelfde onderzoeken komt ook dat we van tevoren echt allemaal denken dat wij niet zo zijn. En ik kan mezelf dan een potje eigenwijs vinden maar hoezo zou ik tot die minderheid behoren die wel in opstand komt of dingen anders gaat doen? Wat me het meest fascineerde is het zogenaamde Trolley-experiment: stel je zit op een treindeel (troley) en als je niets doet dat rijdt hij gewoon rechtdoor en komt hij op een stuk rails waar vijf mensen staan. Die gaan dan allemaal dood. Je kunt ook ingrijpen door een handel over te halen, dan gaat de trein naar een ander spoor waar 1 persoon op staat. Die gaat dan dood. Aan jou de keuze.

Wat zou je doen? Nou in dit (gedachten)experiment kiezen we massaal voor niets doen. Liever vijf mensen dood en dat wij er geen actieve bijdrage aan geleverd hebben dan één persoon dood waar we een handeling voor hebben verricht.

Beetje luguber allemaal natuurlijk. Maar vele onderzoeken tonen steeds maar weer aan dat echt maar een hele kleine groep mensen werkelijk anders durft te doen en te zijn. En de geschiedenis leert ons ook dat we dankbaar mogen zijn dat die mensen er zijn. En gelukkig is de wereld niet vergaan, en kan ik gewoon Netflix kijken en blijft de vraag of ik een held zou zijn een hypothetische, gelukkig.

Tot morgen,
Cathelijne